Maryland.html



Ten artykuł dotyczy stanu. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Maryland
Flaga stanowa Maryland Pieczęć stanowa Maryland
Przydomek: "America In Miniature" - "The Old Line State" - "Free State" "Ameryka w miniaturze" - "Stan starej linii" - "Wolny stan"
Dewiza: Fatti maschii, parole femine
Państwo	Stany Zjednoczone
Stolica	Annapolis
Największe miasto	Baltimore
Gubernator	Martin O'Malley
Język urzędowy	de iure brak de facto angielski
Powierzchnia  • ogółem  • lądowa  • wodna  • % wodna	na 42 miejscu 32 133,15 km² 25 314,08 km² 6 819,07 km² 21,2 %
Populacja (2000)	na 19 miejscu 5 296 486
Gęstość zaludnienia (2000)	na 5 miejscu 209,2 /km²
Piramida wieku
Wejście do Unii  • kolejność  • data	7 28 kwietnia 1788
Strefa czasowa	Eastern: UTC-5/-4
Szerokość geograficzna	37°53'N - 39°43'N
Długość geograficzna	75°4'W - 79°33'W
Szerokość Długość Wzniesienie  • najwyższe  • średnie  • najniższe	400 km 145 km   1024 m 105 m 0 m
ISO 3166-2	US-MD

Mapa stanu Maryland

Maryland - stan USA na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Jest jednym z 13 stanów założycielskich. Od południa graniczy z Wirginią i Wirginią Zachodnią, od wschodu z Delaware, a od północy z Pensylwanią. Zatoka Chesapeake dzieli stan na dwie części - wschodnią - nizinną i zachodnią - wyżynną, łagodnie wznoszącą się w kierunku Appalachów.

edytuj Geografia

Stan zajmuje powierzchnię całkowitą 32 133,15 km², z czego 25 314,08 km² to powierzchnia lądowa, a 6 819,07 km² (21,2%) to powierzchnia wodna. Najwyższym punktem w stanie jest wierzchołek Hoye Crest na górze Backbone Mountain w hrabstwie Garrett o wysokości 1 024 m n.p.m. Najniższy punkt lądowy stanu położony jest na poziomie morza na brzegach zatoki Chesapeake oraz Oceanu Atlantyckiego. Najniższy punkt w granicach administracyjnych stanu położony jest na dnie zatoki Chesapeake, około 53 m pod poziomem morza, około 1,6 km na południowy zachód od południowego brzegu wyspy Kent w hrabstwie Queen Anne's i określany jako Bloody Point Hole.^[1]

Topografia stanu Maryland jest zróżnicowana, dlatego czasami stan określa się mianem "Ameryki w miniaturze".^[2] Stan posiada linię brzegową o długości około 12 420 km, z czego 11 175 km to linia brzegowa zatoki Chesapeake^[3]. Wschodnia część stanu ma charakter nizinny i położona jest na półwyspie Delmarva, wchodzącym w skład niziny Atlantyckiej. Środkowa część stanu leży na obszarze Wyżyny Piedmontu, zaś na zachodzie znajdują się pasma górskie Pasma Błękitnego oraz gór Allegheny wchodzące w skład systemu górskiego Appalachów.

Główne rzeki stanu to Patapsco, Patuxent, Potomak oraz Susquehanna.

edytuj Zbiorniki wodne

W Maryland nie istnieje ani jedno naturalne jezioro, ponieważ procesy geologiczne w tym stanie nie sprzyjały powstawaniu jezior. Jako że lodowce nie występowały na tym obszarze podczas ostatniej epoki lodowcowej, w Maryland nie ma jezior polodowcowych. Wszystkie istniejące obecnie zbiorniki wodne w Maryland zostały stworzone sztucznie przez człowieka poprzez zatamowanie rzek. Choć niektóre z nich nazywane są jeziorami, jak na przykład jezioro Deep Creek Lake czy jezioro Lake Habeeb, to wszystkie są zbiornikami retencyjnymi. Największymi zbiornikami wodnymi w stanie są rezerwuar Conowingo Reservoir na rzece Susquehanna o powierzchni 34,65 km² i pojemności ponad 382 mln m³ oraz Deep Creek Lake o powierzchni 15,78 km² i pojemności ponad 127 mln m³. Poniższe zestawienie obejmuje zbiorniki wodne w Maryland o powierzchni ponad 3 km².^[4]

edytuj Parki stanowe

Zobacz więcej w osobnym artykule: Lista parków stanowych w stanie Maryland.

W Maryland znajduje się 45 parków stanowych, z których największy, park stanowy Gunpowder Falls w hrabstwie Baltimore, zajmuje powierzchnię 74,87 km².

edytuj Klimat

Klimat na wybrzeżu jest podzwrotnikowy morski, w głębi stanu występuje klimat tropikalno-umiarkowany.

edytuj Ludność

Według szacunków United States Census Bureau, populacja stanu Maryland w roku 2006 wynosiła 5 615 727 i wzrosła o 319 241, czyli o 6%, w porównaniu z rokiem 2000.^[5]

Największe miasta Maryland pod względem liczby mieszkańców w roku 2003 to Baltimore (628 670), Gaithersburg (57 365), Frederick (56 128), Rockville (55 213), Bowie (53 660), Hagerstown (36 953) i stolica Annapolis (36 178).^[6]

edytuj Podział administracyjny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Lista hrabstw w stanie Maryland.

Stan Maryland podzielony jest na 23 hrabstwa oraz miasto Baltimore, które zostało wyodrębnione w roku 1851 z hrabstwa Baltimore i posiada status równoważny hrabstwu, nie wchodząc w skład żadnego z nich. Największym hrabstwem pod względem liczby ludności jest hrabstwo Montgomery, a największym hrabstwem pod względem powierzchni lądowej jest hrabstwo Frederick.

edytuj Historia

edytuj Przed odkryciem Ameryki

Pierwsi ludzie przybyli na tereny obecnego Maryland około 10 tysięcy lat p.n.e. wraz z zakończeniem ostatniej epoki lodowcowej. Głównym źródłem pożywienia plemion koczowniczych zamieszkujących te tereny około 1 500 lat p.n.e. były ostrygi. Pierwsze indiańskie przedmioty gliniane pochodzą z okresu około 1 000 lat p.n.e. Około roku 800 n.e. Indianie udomowili pierwsze rośliny, a do polowań na zwierzęta zaczęli korzystać z łuków i włóczni. Ślady pierwszych stałych indiańskich wiosek pochodzą z XII wieku.

edytuj Europejscy odkrywcy

Pierwszym znanym Europejczykiem u brzegów Maryland był pływający pod banderą brytyjską wenecki żeglarz John Cabot, który w 1498 roku dotarł do wybrzeży obecnego hrabstwa Worcester. W 1528 roku włoski podróżnik Giovanni da Verrazzano wpłynął do zatoki Chesapeake. Dokładniejszej eksploracji zatoki dokonał w 1572 roku hiszpański gubernator kolonii Floryda, Pedro Menendez de Avile. W 1608 roku zatokę zbadał również angielski kolonizator z pobliskiego Jamestown, John Smith. Pierwsze przedmioty europejskie w Maryland w kontekście archeologicznym pochodzą z lat 20. XVII wieku.

Mapa kolonii Maryland

edytuj Okres kolonialny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Prowincja Maryland.

Prowincja Maryland oficjalnie powstała 20 czerwca 1632 roku, gdy król Anglii Karol I Stuart nadał ją baronowi Baltimore, Cæciliusowi Calvertowi. Nazwa Maryland została wybrana na cześć Henrietty Marii Burbon, żony króla Karola. Pierwsi koloniści przybyli do Maryland 25 marca 1634 roku. W 1649 roku uchwalono akt o tolerancji religijnej wprowadzający równość praw dla wszystkich chrześcijan.

edytuj Historia stanu

• 28 kwietnia 1778 roku - Ratyfikowanie Konstytucji.
• 1791 rok - Maryland odstąpił część swojego terytorium w celu utworzenia stołecznego Dystryktu Kolumbii.
• 1814 rok - Wojska angielskie pokonały oddziały amerykańskie w bitwie o Bladensburg.
• 1861-1865 - W czasie trwania wojny secesyjnej Maryland pozostał wierny Unii.
• 1919-1933 - Maryland przeciwstawił się wprowadzeniu prohibicji.

edytuj Gospodarka

Ćwierć dolara; rewers z przydomkiem stanu

• Rolnictwo:
  • uprawa kukurydzy, soi, oraz roślin szklarniowych.
  • hodowla drobiu
• Przemysł:
  • elektrotechniczny, elektroniczny, spożywczy, chemiczny.

edytuj Sławni ludzie

• Michael Phelps, sportowiec, pływak
• Barbara Mikulski, polityk, senator
• Edgar Allan Poe, poeta i pisarz
• Francis Scott Key, autor hymnu USA
• Upton Sinclair, autor
• Tom Clancy, powieściopisarz
• Joel Madden, wokalista, założyciel zespołu Good Charlotte
• Benji Madden, gitarzysta, założyciel zespołu Good Charlotte
• Julie Bowen, amerykańska aktorka
• John Barth, powieściopisarz

edytuj Uniwersytety i wyższe uczelnie

• University of Maryland,
• Johns Hopkins University

edytuj Dodatkowe informacje

• Dewiza: Fatti Maschii, Parole Femine (wł.) Czyny mężów, słowa niewiast.
• Symbole: kacyk (ptak), dąb biały, rudbekia

Przypisy

edytuj Zobacz też

Stany Zjednoczone, podział terytorialny Stanów Zjednoczonych, Stany Zjednoczone/Historia.

edytuj Linki zewnętrzne

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Maryland

• Maryland Geological Survey (en)
• U.S. Census Bureau (en)
• Historical Chronology Maryland State Archives (en)

p • d • e Podział terytorialny Stanów Zjednoczonych Stany Alabama • Alaska • Arizona • Arkansas • Connecticut • Dakota Południowa • Dakota Północna • Delaware • Floryda • Georgia • Hawaje • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kalifornia • Kansas • Karolina Południowa • Karolina Północna • Kentucky • Kolorado • Luizjana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Missisipi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • Nowy Jork • Nowy Meksyk • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pensylwania • Rhode Island • Teksas • Tennessee • Utah • Vermont • Waszyngton • Wirginia • Wirginia Zachodnia • Wisconsin • Wyoming Dystrykt federalny Dystrykt Kolumbii Terytoria zależne Baker • Guam • Howland • Jarvis Johnston • Kingman • Mariany Północne • Midway • Navassa • Palmyra • Portoryko • Samoa Amerykańskie • Wake • Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych